हुतात्मा दामोदर हरी चाफेकर यांचे आत्मवृत्त - संपादक - वि गो खोबरेकर

हुतात्मा दामोदर हरी चाफेकर यांचे आत्मवृत्त - संपादक - वि गो खोबरेकर (250225)

प्रकाशक - साहित्य आणि संस्कृती मंडळ महाराष्ट्र राज्य 

ऑक्टोबर १८९७ मध्ये दामोदर हरी चाफेकर यांनी हे आत्मवृत्त मोडी भाषेत लिहून ठेवले होते. त्याचा मराठीत अनुवाद श्री खोबरेकर यांनी केला.

22 जून 1897 दामोदर हरी चाफेकर आणि त्यांचे बंधू बाळकृष्ण हरी चाफेकर यांनी ब्रिटिश अधिकारी रॅंडचा खून केला.

दामोदर हरी चाफेकर यांना 18 एप्रिल 1898 रोजी येरवडा जेलमध्ये फाशी देण्यात आले.

दामोदर आणि बाळकृष्ण या दोघांचे लग्न झाल होत. रँडच्या खुनाच्या वेळी दामोदर यांना एक मुलगा आणि बाळकृष्ण यांना एक मुलगी होती.

दामोदर यांना अटक होताच त्यांचे बंधू बाळकृष्ण पळून गेले. आणि बैराग्याच्या वेशात राहून मंत्र तंत्र ने उपचार बरे करणे हा उद्योग करू लागले. त्यांचा संशय आल्याने त्यांना पकडण्यात आले आणि ओळख पटवून 12 मे 1899 रोजी फाशी दिले.

दामोदर व बाळकृष्ण यांची बातमी देणाऱ्यास ब्रिटिशांनी वीस हजाराचे बक्षीस जाहीर केले होते. या अमिषास भुलून द्रविड बंधूंनी ब्रिटिशांना माहिती दिली. यामुळे चाफेकरांचा तिसरा बंधू वासुदेव हरी चाफेकर यांनी आपटे या मित्राच्या साहाय्याने द्रविड बंधूंना गोळ्या घातल्या.

ब्रिटिश सरकारने वासुदेव हरी चाफेकर व आपटे यांना 8 मे 1899 रोजी फाशी दिली.

22 जुन 1897 रँड खुन 

18 एप्रिल 1898 दामोदर यांना फाशी (27)

8 मे 1899 वासुदेव यांना फाशी(वय 18)

12 मे 1899 बाळकृष्ण यांना फाशी (24)                               

💡चाफेकरांविषयी 

चाफेकर बंधूंचे वडील कीर्तनकार होते. वडिलांबरोबर दामोदर, बाळकृष्ण कीर्तनाला जात. दामोदर 15 वर्षाच्या असताना ते वडिलांबरोबर रायपूरला कीर्तनासाठी गेले होते. तेथील घनदाट अरण्याचा प्रदेश पाहून दोघे भाऊ प्रचंड प्रभावित झाले. काहीतरी भयंकर कृत्य करून आश्रय घ्यायला ही जागा किती छान आहे, असा विचार त्यांच्या मनात आला.

काहीतरी अचाट कृत्य करावे या विचाराने हे दोघे बंधू भारावून गेले होते त्यासाठी ते बलोपासना मन लावून करत. दररोज पहाटे पाच वाजता उठून 11 मैल धावणं, 1200 सूर्यनमस्कार करणं हा त्यांचा छंद होता.

कोल्हापूरला जाऊन तालीम करण्याची त्यांची फार हौस होती. तिथला खर्च किमान वर्षभरासाठी करावा यासाठी त्यांनी बापूसाहेब कुरुंदवाडकर यांना पत्र लिहिले होते पण या बंधूंची विनंती फेटाळण्यात आली.

युद्ध कला शिकण्यासाठी नेपाळला जाण्याची सुद्धा तयारी चाफेकर बंधूंनी केली होती. पण ते होऊ शकलं नाही.

धर्माला जी कृत्ये मान्य नाहीत ती करायची नाही असा त्यांचा निश्चय होता. धार्मिक कार्यासाठी लागणारी कोणती वस्तू चोरून घेतल्यास दोष लागत नाही असा त्यांचा विश्वास होता. चाफेकर बंधूंना त्यांच्या कुळाचा फार अभिमान होता.

क्रिकेट खेळणाऱ्या लहान मुलांमध्ये त्यांनी स्वधर्म जागवला आणि त्यांना अंकित करून संघटित केले. त्यांच्या मनात क्रिकेट विषयी तीटकारा निर्माण करून गोफन चालवण्यास शिकवले. कुस्ती,दांडपट्टा, उंच उड्या, मूष्टीयुद्ध हे खेळ मुलांना शिकवले. चाफेकर बंधूना क्रिकेट खेळाची फार किळस होती. क्रिकेट खेळणाऱ्याचे सामान ते चोरून नेत असतं.

पर्वतीच्या पायथ्याशी त्यांनी गोफण्या मारुतीचे मंदिर स्थापन केले.

"नुसते बोलू नका तर काहीतरी करून दाखवा " हे चाफेकर बंधूंचे ब्रीद होतं.