Against the tide
कोळी लोकांच्या जीवनातील संघर्ष as it is या माहितीपटात दाखवला आहे. आपण सुरमई, पापलेट, कोळंबी, बोंबील याचा आस्वाद घेतो, त्यामागचा जीवघेणा संघर्ष या माहिती पटा मुळं समजतो.
राकेश आणि गणेश दोघे जिवाभावाचे मित्र आहेत. मुंबईत राहतात. मासेमारी करून उदरनिर्वाह करतात. गणेश स्कॉटलंडमध्ये शिकून आलाय. मोठी बोट घेऊन, खोल समुद्रात यांत्रिक पद्धतीने मासेमारी करतो तर राकेश मासेमारीच पारंपरिक ज्ञान वापरणारा आहे.
दोघांच्याही जीवनात आर्थिक संघर्ष आहे. कर्जबाजारी होऊन बोट विकण्याची वेळ दोघांवर ही येते.
त्यांचं पुढं काय होईल? गणेश इतकं मोठं कर्ज कसं फेडणार? हे प्रश्न आपल्यावर सोडवून माहितीपट संपतो.
माहितीपटात LED लाईटचा वापर हा एक अतिशय महत्त्वाचा आणि वादाचा मुद्दा आहे. हा केवळ तांत्रिक बदल नसून तो दोन पिढ्यांमधील आणि दोन विचारसरणींमधील संघर्षाचे प्रतीक आहे.
याबद्दलचे मुख्य मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:
१. LED लाईटचा वापर का केला जातो?
माहितीपटात गणेश हा आधुनिक पद्धतीचा वापर करतो. मासे पकडण्यासाठी समुद्रात खोलवर अतिशय प्रखर LED दिवे सोडले जातात. या दिव्यांच्या प्रकाशामुळे मासे आकर्षित होतात आणि मोठ्या संख्येने जाळ्यात अडकतात. यामुळे कमी वेळात जास्त मासे मिळतात, हा मार्ग आर्थिकदृष्ट्या फायद्याचा वाटतो.
२. संघर्षाचे कारण (पारंपरिक विरुद्ध आधुनिक)
माहितीपटातील दुसर मुख्य पात्र, राकेश, या पद्धतीला विरोध करतो. त्याचे आणि अनेक पारंपरिक मच्छिमारांचे असे मत आहे की:
निसर्गाची हानी: LED लाईट्समुळे माशांच्या प्रजननावर परिणाम होतो. लहान मासेही पकडले जातात, ज्यामुळे भविष्यात माशांची संख्या कमी होईल.
बेकायदेशीर पद्धत: शासनाने अशा प्रकारच्या 'लाईट फिशिंग'वर बंदी घातली आहे कारण ती शाश्वत नाही.
अन्याय: ज्यांच्याकडे मोठ्या बोटी आणि महागडे दिवे नाहीत, अशा गरीब मच्छिमारांचे यामुळे नुकसान होते.
३. 'प्रगती' की 'विनाश'?
गणेशसाठी LED लाईट म्हणजे त्याचे कर्ज फेडण्याचा आणि कुटुंबाला चांगले आयुष्य देण्याचा एक मार्ग आहे. तो म्हणतो की, "जर मासे मिळणे आधीच कठीण झाले असेल, तर तंत्रज्ञानाचा वापर का करू नये?"
दुसरीकडे, राकेशला वाटते की आपण समुद्राची लूट करत आहोत. जर आपण निसर्गाला काहीच उरवले नाही, तर पुढच्या पिढीचे काय होईल?
४. माहितीपटातील महत्त्व
दिग्दर्शिकेने LED लाईटचा वापर एका नैतिक दुविधा (Moral Dilemma) म्हणून दाखवला आहे.
एकीकडे जगण्याची धडपड आहे.
दुसरीकडे पर्यावरणाचे रक्षण आहे.
या माहितीपटात जेव्हा समुद्राच्या काळोखात ते प्रखर पांढरे किंवा निळे LED दिवे चमकतात, तेव्हा ते दृश्य दिसायला सुंदर असले तरी त्यामागे निसर्गाचा होत असलेला ऱ्हास आणि माणसाची हतबलता प्रकर्षाने जाणवते
💡माहितीपट केवळ मासेमारी दाखवत नाही, तर त्यामागचे गंभीर प्रश्न मांडतो:
पर्यावरण बदल (Climate Change): समुद्रातील वाढते प्रदूषण आणि बदलत्या हवामानामुळे माशांचे प्रमाण कमी झाले आहे.
आर्थिक अडचण: मासे कमी मिळत असल्याने दोघांसमोरही कुटुंबाचा उदरनिर्वाह कसा करायचा, हा
मोठा प्रश्न उभा राहतो.
परंपरा विरुद्ध आधुनिकता: निसर्गाचा समतोल राखणारी जुनी पद्धत वापरायची की जगण्यासाठी यंत्रांचा आधार घ्यायचा, हा अंतर्गत संघर्ष यात दिसतो.
💡हा माहितीपट का पहावा ?
अस्सल चित्रण: यात कोणताही दिखावा नाही. कोळी बांधवांचे खडतर आयुष्य, त्यांचे सण आणि समुद्राशी असलेले त्यांचे नाते अतिशय प्रामाणिकपणे चित्रित केले आहे.
जागतिक समस्या: हा फक्त दोन मित्रांचा विषय
नसून, जगभरातील निसर्गाचा ऱ्हास आणि माणसाची जगण्यासाठीची धडपड यांचे दर्शन घडवतो.
'अगेन्स्ट द टाइड' हा बदलत्या काळाच्या लाटांविरुद्ध (Tide) पाय घट्ट रोवून उभे
राहणाऱ्या दोन सामान्य माणसांची आणि एका महान संस्कृतीची असामान्य गोष्ट आहे.
💡मनातलं
सर्व प्रश्नांच मुळ भांडवलशाही आहे. अतिरिक्त नफा, त्याचा हव्यास, त्यातून पर्यवारणाचा होणारा नाश, होणारी तापमानवाढ याला जबाबदार कोण?
पैसा म्हणजे सुखं, यश असं समजणारी मानसिकता,मूलभूत गरजा पूर्ण झाल्यावर ही हव्यास धरते. ही विचारधारा जगाला विनाशाकडे नेत आहे. त्याची पहिली झळ हातावर पोटं असणाऱ्या समूहालाच बसणार आहे, बसते आहे.
_सिद्धेश्वर
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा